Chuẩn đại học mới: Trường đào tạo tiến sĩ phải có ít nhất 40% giảng viên là tiến sĩ

Ngày 30/9/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 83/2026/TT-BGDĐT quy định Chuẩn cơ sở giáo dục đại học, đặt ra những yêu cầu mới về tổ chức và quản trị, đội ngũ giảng viên, chất lượng đào tạo, cơ sở vật chất và hoạt động khoa học, công nghệ. Quy định này đặt ra yêu cầu đối với các trường đại học trong việc chủ động rà soát nguồn lực, hoàn thiện hệ thống quản trị và xây dựng lộ trình phát triển phù hợp.

1. Chuẩn cơ sở giáo dục đại học mới: Tiếp cận toàn diện hơn về chất lượng

Theo quy định mới, Chuẩn cơ sở giáo dục đại học bao gồm 6 tiêu chuẩn: tổ chức và quản trị; giảng viên; cơ sở vật chất, học liệu và hạ tầng số; tài chính; tuyển sinh và đào tạo; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Một số yêu cầu đáng chú ý tập trung vào chất lượng đội ngũ, hiệu quả đào tạo và năng lực nghiên cứu của các cơ sở giáo dục đại học.

Cụ thể, đối với cơ sở giáo dục đại học có đào tạo trình độ tiến sĩ, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ phải đạt tối thiểu 40% và tăng lên 50% từ năm 2030. Đối với cơ sở không đào tạo tiến sĩ, tỷ lệ tương ứng là 20% và 30%, trừ các trường hợp đặc thù được quy định riêng.

Bên cạnh đó, tỷ lệ giảng viên cơ hữu trong độ tuổi lao động phải đạt ít nhất 70%; tỷ lệ người học quy đổi trên giảng viên quy đổi không được vượt quá 40. Các tiêu chí về kết quả đào tạo cũng được chú trọng, trong đó tỷ lệ tốt nghiệp đúng hạn phải đạt ít nhất 40%, tỷ lệ người học hài lòng về chất lượng giảng dạy và hỗ trợ học tập đạt tối thiểu 70%, còn tỷ lệ người tốt nghiệp đáp ứng các điều kiện về việc làm, học tập tiếp hoặc thực hành nghề nghiệp theo quy định phải đạt ít nhất 70%.

Đối với hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, các cơ sở có đào tạo tiến sĩ phải đáp ứng yêu cầu về kết quả nghiên cứu và tỷ trọng nguồn thu từ các hoạt động này theo quy định.

Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/11/2026. Kỳ đánh giá đầu tiên theo chuẩn mới được thực hiện đối với năm dữ liệu 2026; các cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm tự đánh giá hằng năm và công khai kết quả theo thời hạn quy định.

Những thay đổi này cho thấy chất lượng giáo dục đại học cần được nhìn nhận trên nhiều phương diện, không chỉ từ quy mô tuyển sinh hay kết quả đào tạo, mà còn từ năng lực quản trị, chất lượng nguồn nhân lực, điều kiện bảo đảm chất lượng và hiệu quả hoạt động khoa học, công nghệ.

2. Những tác động đặt ra đối với công tác quản trị đại học

Việc triển khai chuẩn mới đòi hỏi các trường đại học không chỉ đáp ứng từng chỉ tiêu riêng lẻ mà còn phải nâng cao năng lực điều hành, phối hợp nguồn lực và theo dõi kết quả hoạt động trên toàn hệ thống.

Thứ nhất, nâng cao năng lực hoạch định chiến lược và quản trị nguồn lực. Các yêu cầu về đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, tài chính và nghiên cứu khoa học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Vì vậy, nhà trường cần xác định rõ mục tiêu phát triển theo từng giai đoạn, đánh giá khoảng cách giữa thực trạng và yêu cầu của chuẩn mới, từ đó phân bổ nguồn lực và xây dựng lộ trình thực hiện khả thi.

Thứ hai, tăng cường năng lực quản trị dựa trên dữ liệu. Việc tự đánh giá hằng năm đòi hỏi dữ liệu về người học, giảng viên, chương trình đào tạo, tài chính và kết quả nghiên cứu phải được thu thập, cập nhật và kiểm chứng một cách nhất quán. Các trường cần hoàn thiện quy trình quản lý dữ liệu, phân công trách nhiệm cụ thể và xây dựng cơ chế giám sát để bảo đảm thông tin phục vụ ra quyết định chính xác, kịp thời.

Thứ ba, đổi mới quản trị chất lượng đào tạo theo kết quả đầu ra. Các chỉ tiêu về tốt nghiệp đúng hạn, tỷ lệ thôi học, mức độ hài lòng và tình trạng việc làm của người học sau tốt nghiệp đặt ra yêu cầu theo dõi chất lượng xuyên suốt quá trình đào tạo. Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa lãnh đạo nhà trường, các đơn vị chuyên môn, bộ phận bảo đảm chất lượng và các đơn vị hỗ trợ người học.

Thứ tư, phát triển đội ngũ lãnh đạo và quản lý có năng lực triển khai thay đổi. Đáp ứng chuẩn mới không đơn thuần là nhiệm vụ của một phòng, ban hay bộ phận bảo đảm chất lượng. Đây là quá trình thay đổi có tính hệ thống, đòi hỏi đội ngũ lãnh đạo và cán bộ quản lý có năng lực phân tích vấn đề, ra quyết định, lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, quản trị rủi ro và phối hợp liên đơn vị.

3. Từ đáp ứng tiêu chuẩn đến phát triển năng lực quản trị bền vững

Để triển khai hiệu quả các yêu cầu mới, các cơ sở giáo dục đại học có thể cân nhắc một số định hướng trọng tâm.

Rà soát thực trạng và xác định khoảng cách cần cải thiện. Nhà trường cần đối chiếu dữ liệu hiện có với từng tiêu chuẩn, tiêu chí áp dụng; xác định những nội dung đã đáp ứng, những điểm còn hạn chế và các rủi ro có thể ảnh hưởng đến kết quả đánh giá.

Xây dựng kế hoạch hành động có lộ trình. Trên cơ sở kết quả rà soát, các đơn vị cần xác định mục tiêu, nhiệm vụ ưu tiên, nguồn lực, thời hạn và đầu mối chịu trách nhiệm. Lộ trình cần tính đến các mốc đánh giá hằng năm và yêu cầu nâng chuẩn từ năm 2030.

Hoàn thiện cơ chế phối hợp và giám sát thực hiện. Cần thiết lập cơ chế phối hợp giữa ban giám hiệu, các khoa, phòng chức năng và đơn vị trực thuộc; đồng thời duy trì việc theo dõi tiến độ, đánh giá kết quả và điều chỉnh kế hoạch khi cần thiết.

Phát triển năng lực đội ngũ cán bộ quản lý. Các chương trình bồi dưỡng cần gắn với những vấn đề thực tế của nhà trường, tập trung vào các năng lực như hoạch định chiến lược, quản trị theo mục tiêu và dữ liệu, lập kế hoạch và tổ chức công việc, giải quyết vấn đề và ra quyết định, quản trị xung đột, quản lý sự thay đổi và nâng cao hiệu quả phối hợp trong tổ chức.

Cách tiếp cận này giúp chuyển trọng tâm từ việc hoàn thiện hồ sơ phục vụ đánh giá sang xây dựng năng lực quản trị thực chất, tạo nền tảng cho cải tiến liên tục và phát triển bền vững.

4. VECI đồng hành cùng các cơ sở giáo dục đại học nâng cao năng lực quản trị

Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng và trách nhiệm giải trình ngày càng được chú trọng, nâng cao năng lực quản trị trở thành một trong những điều kiện quan trọng để các cơ sở giáo dục đại học thực hiện hiệu quả chiến lược phát triển.

Với định hướng tư vấn chiến lược và đào tạo, Công ty TNHH Tư vấn và Đào tạo Giáo dục Việt Nam (VECI) hướng tới đồng hành cùng các cơ sở giáo dục đại học trong việc nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển.

Các hoạt động tư vấn và đào tạo có thể được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tiễn của từng trường, tập trung vào hoạch định chiến lược, nâng cao năng lực quản trị đại học, phát triển đội ngũ cán bộ quản lý và tăng cường các kỹ năng thiết yếu trong điều hành tổ chức.

Thông qua việc kết hợp giữa phân tích thực trạng, xác định vấn đề, xây dựng giải pháp và phát triển năng lực đội ngũ, các cơ sở giáo dục đại học có thêm cơ sở để chủ động thích ứng với yêu cầu mới, nâng cao hiệu quả quản trị và cải thiện chất lượng hoạt động một cách bền vững.

Đáp ứng chuẩn cơ sở giáo dục đại học là yêu cầu cần thiết; xây dựng năng lực quản trị để duy trì chất lượng và không ngừng phát triển mới là mục tiêu dài hạn. Đây cũng là định hướng quan trọng để các trường đại học chuyển hóa yêu cầu chính sách thành những cải tiến cụ thể trong thực tiễn quản lý và đào tạo.

Nguồn | Báo Tuổi trẻ