13/01/2026
Tính đến tháng 9/2025, hệ thống giáo dục quốc dân hiện có quy mô lớn với 238 cơ sở giáo dục đại học và gần 1.200 cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Quy mô này phản ánh nỗ lực mở rộng tiếp cận giáo dục, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và chất lượng đào tạo.
Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đến nay hệ thống giáo dục nghề nghiệp có 1.163 cơ sở, bao gồm cả công lập và tư thục. Song song với đó, hệ thống giáo dục đại học có 238 cơ sở giáo dục đại học và 20 trường cao đẳng sư phạm, với cấu trúc tổ chức và mô hình quản lý tương đối đa dạng.
Trong năm 2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục chỉ đạo triển khai Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Đồng thời, Bộ đang trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và sư phạm thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, hướng tới phát triển một hệ thống giáo dục đại học đồng bộ, hiện đại, có quy mô và phân bố hợp lý, bảo đảm tính mở, công bằng, chất lượng và hiệu quả, đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của người dân.
Cùng với công tác quy hoạch, việc rà soát, sắp xếp lại các cơ sở giáo dục được triển khai theo tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương và Nghị quyết số 08/NQ-CP của Chính phủ về đổi mới hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập. Đến cuối năm 2025, 100% bộ, ngành và địa phương đã xây dựng phương án rà soát, tổ chức lại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập trực thuộc.
Quá trình sắp xếp bước đầu mang lại những kết quả tích cực, như giảm số lượng các đơn vị hoạt động kém hiệu quả, đặc biệt là các trường trung cấp; hạn chế tình trạng trùng lặp chức năng, nhiệm vụ; tăng cường khả năng tự chủ; tinh giản biên chế gắn với cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức; từng bước khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, thiếu trọng tâm.
Song song với đó, việc phát triển các trường cao đẳng chất lượng cao tiếp tục được triển khai theo Quyết định số 761/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Từ năm 2014 đến nay, 45 trường cao đẳng đã được lựa chọn ưu tiên đầu tư nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với các nghề trọng điểm cấp độ quốc gia, khu vực ASEAN và quốc tế.
Các cơ sở được đầu tư theo mô hình trường chất lượng cao từng bước được hoàn thiện về đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất và công tác quản trị. Tỷ lệ tuyển sinh hàng năm đạt và vượt chỉ tiêu, tỷ lệ học sinh, sinh viên tốt nghiệp có việc làm ở mức cao, trong đó nhiều ngành, nghề đạt tỷ lệ gần 100%, cho thấy hiệu quả rõ nét của hướng tiếp cận tập trung, có trọng điểm.
Về cơ cấu, đến tháng 9/2025, trong tổng số 1.163 cơ sở giáo dục nghề nghiệp có 518 cơ sở công lập, gồm 281 trường cao đẳng, 127 trường trung cấp và hệ thống trung tâm giáo dục nghề nghiệp; cùng với đó là 645 cơ sở giáo dục nghề nghiệp tư thục. Quy mô và sự đa dạng này góp phần mở rộng cơ hội học nghề, song cũng đòi hỏi cơ chế quản lý thống nhất và hiệu quả hơn.
Đối với hệ thống giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá cấu trúc hiện nay còn tương đối phức tạp, với nhiều mô hình tổ chức khác nhau. Công tác quản lý nhà nước đối với các cơ sở giáo dục đại học còn phân mảnh, do số lượng lớn các trường trực thuộc các bộ, ngành ngoài Bộ Giáo dục và Đào tạo. Bên cạnh đó, số lượng các trường đại học địa phương khá nhiều, trong khi quy mô đào tạo của nhóm này hiện chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng quy mô đào tạo của cả nước.
Trước thực trạng đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang khẩn trương xây dựng và hoàn thiện một số đề án quan trọng, bao gồm: đề án chuyển các cơ sở giáo dục đại học đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực về Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý; đề án sắp xếp, tổ chức lại hệ thống cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp; đề án chuyển một số cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp về địa phương quản lý; đồng thời xây dựng mô hình tổ chức đảng trong các trường đại học.
Song song với quá trình này, Bộ cũng phối hợp với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để rà soát phương án chuyển giao các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp trực thuộc Ủy ban về Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý, nhằm từng bước thống nhất đầu mối, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hệ thống giáo dục.
Việc tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, sắp xếp và tái cấu trúc mạng lưới giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho phát triển nguồn nhân lực có chất lượng, đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế và mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn tới.
NQD Edwards
