Chiến lược phát triển giáo dục đại học giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến năm 2045

Ngày 18/9/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đã ký Quyết định số 1810/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển giáo dục đại học giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến năm 2045. Chiến lược định hướng những thay đổi quan trọng về chất lượng đào tạo, quản trị đại học, nghiên cứu khoa học, phát triển đội ngũ và phân bổ nguồn lực trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.

Hình ảnh minh họa

Định hướng giáo dục đại học trở thành “hạ tầng tri thức chiến lược quốc gia”

Chiến lược xác định giáo dục đại học giữ vai trò nòng cốt trong phát triển nguồn nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Một trong những định hướng xuyên suốt là chuyển từ phát triển chủ yếu theo quy mô sang phát triển dựa trên chất lượng, hiệu quả và mức độ đóng góp. Theo đó, sự phát triển của các cơ sở giáo dục đại học sẽ không chỉ được nhìn nhận qua quy mô tuyển sinh mà ngày càng gắn với chất lượng đào tạo, năng lực nghiên cứu, khả năng đáp ứng nhu cầu nhân lực và những đóng góp cụ thể cho xã hội.

Đến năm 2035, Chiến lược đặt ra một số mục tiêu đáng chú ý: 100% cơ sở giáo dục đại học đạt chuẩn; tỷ lệ học đại học trong nhóm dân số 18–22 tuổi đạt 45%; người học sau đại học chiếm 15%; người học STEM chiếm 40% quy mô ở mỗi trình độ và 90% người tốt nghiệp có việc làm phù hợp trong vòng 12 tháng.

Tăng cường quản trị đại học theo hướng tự chủ, dữ liệu và kết quả

Chiến lược đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ phương thức quản lý hành chính, nặng về thủ tục sang quản trị chiến lược, quản trị bằng dữ liệu và kết quả.

Các cơ sở giáo dục đại học được định hướng mở rộng quyền tự chủ, đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình dựa trên dữ liệu và kết quả thực hiện. Cơ quan quản lý tập trung hơn vào hoạch định chính sách, xây dựng chuẩn, giám sát và hậu kiểm; đồng thời từng bước giảm các tầng nấc trung gian và thủ tục không cần thiết.

Đáng chú ý, Chiến lược định hướng xây dựng bộ chỉ số cốt lõi về chất lượng, hiệu quả và mức độ đóng góp của các cơ sở giáo dục đại học. Bộ chỉ số tập trung vào 5 nhóm chính:

• Chất lượng đào tạo và việc làm của người học;
• Năng lực đội ngũ;
• Kết quả khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo;
• Hiệu quả quản trị và sử dụng nguồn lực;
• Mức độ đóng góp cho xã hội, ngành, vùng và đất nước.

Việc đánh giá được định hướng phù hợp với sứ mạng của từng cơ sở giáo dục đại học, thay vì áp dụng một khuôn mẫu giống nhau cho tất cả các trường.

Đổi mới đào tạo theo nhu cầu của người học và xã hội

Một nội dung quan trọng của Chiến lược là chuyển từ tư duy “đào tạo những gì nhà trường đang có” sang “đào tạo những gì đất nước và xã hội cần”.

Theo đó, dữ liệu về nhu cầu nhân lực, việc làm, thu nhập và phản hồi từ doanh nghiệp sẽ ngày càng trở thành căn cứ để các trường xác định quy mô tuyển sinh, mở ngành và điều chỉnh chương trình đào tạo.

Chương trình đào tạo được định hướng linh hoạt hơn, tăng cường học tập thông qua dự án, thực hành, thực tập và hợp tác với doanh nghiệp. Đồng thời, thông tin về chất lượng chương trình, việc làm và thu nhập sau tốt nghiệp được định hướng công khai, kiểm chứng để hỗ trợ người học đưa ra lựa chọn phù hợp.

Tinh thần “thực học, thực nghiệp, thực chất” được xác định xuyên suốt, trong đó bằng cấp cần phản ánh đúng năng lực của người học và chất lượng đào tạo phải được thể hiện qua kết quả thực tế.

Tập trung nguồn lực cho nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Chiến lược cũng đặt trọng tâm vào việc nâng cao năng lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của các cơ sở giáo dục đại học.

Nguồn lực được định hướng tập trung theo sứ mạng, chất lượng và sản phẩm đầu ra, ưu tiên các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, các ngành then chốt và công nghệ chiến lược.

Đến năm 2035, Chiến lược đặt mục tiêu phát triển 20–25 trung tâm nghiên cứu xuất sắc cấp quốc gia và 10 trung tâm nghiên cứu xuất sắc cấp quốc tế, đồng thời xây dựng hệ thống hạ tầng nghiên cứu dùng chung, tạo điều kiện để các trường đại học, nhóm nghiên cứu và doanh nghiệp cùng khai thác nguồn lực nghiên cứu.

Bên cạnh đó, Chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2035 thu hút khoảng 5.000 giảng viên, nhà khoa học, chuyên gia quốc tế và trí thức Việt Nam ở nước ngoài tham gia giảng dạy, nghiên cứu tại Việt Nam.

Từ yêu cầu chính sách đến bài toán quản trị tại các trường đại học

Chiến lược phát triển giáo dục đại học giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến năm 2045 đặt ra yêu cầu mới đối với các cơ sở giáo dục đại học: phát triển theo sứ mạng, quản trị dựa trên dữ liệu, lấy chất lượng và kết quả đầu ra làm trọng tâm, đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình và mức độ đóng góp cho xã hội.

Đối với các trường đại học, việc triển khai Chiến lược sẽ gắn với nhiều nội dung cụ thể như rà soát sứ mạng và chiến lược phát triển; nâng cao năng lực quản trị; đổi mới chương trình đào tạo; phát triển đội ngũ; tăng cường nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo; kết nối với doanh nghiệp và thị trường lao động; cũng như xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ quản trị và ra quyết định.

Đây là những định hướng có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình đổi mới quản trị và nâng cao chất lượng giáo dục đại học trong giai đoạn 2026–2035 và những năm tiếp theo.

Nguồn: Báo Giáo dục và Thời đại