Tăng quyền tự chủ, đổi mới cơ chế tài chính: Những thay đổi đáng chú ý đối với cơ sở giáo dục đại học

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định về tự chủ, cơ chế tài chính đối với giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ toàn thời gian. Đối với các cơ sở giáo dục đại học, dự thảo đặt trọng tâm vào việc mở rộng quyền tự chủ, đổi mới phương thức phân bổ nguồn lực và tăng cường trách nhiệm giải trình.

Hình ảnh minh họa

Mở rộng quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là tiếp tục hoàn thiện cơ chế tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học. Quyền tự chủ được đề xuất theo hướng bao quát nhiều lĩnh vực, từ học thuật, chuyên môn, nghiên cứu khoa học đến tổ chức bộ máy, nhân sự, hợp tác quốc tế, tài chính, tài sản và đầu tư.

Việc tăng quyền chủ động được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với trách nhiệm giải trình. Cơ sở giáo dục đại học có thêm không gian để chủ động tổ chức và sử dụng nguồn lực, đồng thời phải bảo đảm công khai, minh bạch và chịu trách nhiệm về các quyết định của mình trước người học, cơ quan quản lý và xã hội.

Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng để chuyển từ mô hình quản lý theo cơ chế hành chính sang mô hình quản trị đại học hiện đại, chủ động và gắn với hiệu quả hoạt động.

Đổi mới cơ chế phân bổ nguồn lực

Dự thảo cũng đề xuất đổi mới phương thức phân bổ ngân sách nhà nước cho giáo dục đại học theo hướng gắn nguồn lực với sứ mạng, chất lượng và hiệu quả hoạt động của cơ sở giáo dục. Thay vì phân bổ nguồn lực đơn thuần dựa trên các yếu tố đầu vào, định hướng mới chú trọng hơn đến nhiệm vụ đào tạo, nghiên cứu và những kết quả mà cơ sở giáo dục đại học thực hiện.

Nguồn lực nhà nước được định hướng ưu tiên cho những lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế – xã hội, như đào tạo giáo viên, đào tạo tài năng, khoa học cơ bản, các ngành đặc thù, đào tạo tiến sĩ, các ngành kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược và công nghệ lõi. Cùng với đó, cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ đào tạo được đề cập nhằm tăng tính gắn kết giữa nguồn ngân sách nhà nước và những nhiệm vụ đào tạo nhân lực mà xã hội, nền kinh tế và Nhà nước có nhu cầu.

Chủ động hơn trong sử dụng nguồn lực tài chính

Một điểm đáng chú ý khác là việc trao thêm quyền chủ động cho người đứng đầu cơ sở giáo dục trong quản lý và sử dụng các nguồn tài chính để thực hiện nhiệm vụ được giao. Nguồn kinh phí có thể được sử dụng cho các hoạt động trực tiếp phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển cơ sở giáo dục, bao gồm chi cho nhân lực, chuyên gia, hoạt động chuyên môn, quản lý và các dịch vụ cần thiết. Cách tiếp cận này hướng tới việc giúp các trường chủ động hơn trong huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực, phù hợp với đặc thù và chiến lược phát triển của từng cơ sở giáo dục đại học.

Đặt đào tạo nhân lực chất lượng cao trong các chương trình trọng điểm

Dự thảo đồng thời đề xuất chương trình trọng điểm quốc gia về đào tạo tiến sĩ toàn thời gian. Đây là định hướng nhằm phát triển nguồn nhân lực trình độ cao, gắn đào tạo tiến sĩ với các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và những lĩnh vực ưu tiên của đất nước. Việc tập trung nguồn lực cho đào tạo trình độ cao cũng đặt ra yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học phải nâng cao năng lực đào tạo, nghiên cứu, đội ngũ giảng viên và hệ thống quản trị để đáp ứng các tiêu chuẩn và nhiệm vụ được giao.

Từ tự chủ tài chính đến tự chủ trong quản trị đại học

Nhìn tổng thể, các nội dung trong dự thảo cho thấy định hướng tiếp tục mở rộng quyền tự chủ đi đôi với trách nhiệm giải trình, đồng thời đổi mới cách thức Nhà nước đầu tư và phân bổ nguồn lực cho giáo dục đại học. Đối với các cơ sở giáo dục đại học, những thay đổi này không chỉ liên quan đến vấn đề tài chính mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện hoạt động quản trị: từ xây dựng chiến lược, tổ chức bộ máy, phát triển đội ngũ, quản lý tài chính – tài sản đến nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Trong bối cảnh các trường đại học ngày càng được trao quyền chủ động, năng lực quản trị, khả năng sử dụng hiệu quả nguồn lực và trách nhiệm giải trình sẽ tiếp tục là những yếu tố quan trọng trong quá trình thực hiện tự chủ đại học.

Nguồn | Bộ Giáo dục và Đào tạo.